Die begin van Januarie 2026 het die Wes Kaap en omliggende plattelandse gebiede in die Tuinroete-streek van die Wes-Kaap was met ’n intense uitdaging gestel toe ’n weghol vuur in die droë landelike omgewings uitgebreek het en in die ope platteland versprei het. Hierdie brande het nie net tuistes en infrastruktuur bedreig nie, maar ook landbougrond en veeboerdery gebiede wat reeds swaar getref is deur aanhoudende droogtetoestande. Die Wes Kaap se ervarings van die afgelope weke beklemtoon hoe kwesbaar boerdery is vir die klimaat en hoe noodsaaklik dit is om strategiese hulp en volhoubare ondersteuning aan produsente te verleen.

Oorsig van Veldbrande in die Wes-Kaap – Januarie 2026 (Voorlopige Samevatting)

In die Wes Kaapse- en Tuinroete-gebied het die brande na beraming sowat 90 000 hektaar verwoes, met gebiede soos Aalwyndal, Island View, Vakansieplaas en omliggende plase wat swaar getref is. Daar was uitgebreide verlies aan natuurlike weiding, asook skade aan skure, waterpompe en heinings. Gewasse soos natuurlike gras, voergroente en lusern is grotendeels vernietig, terwyl beeste en skape skade opgedoen het en sommige vee uitgesit moes word. Die geskatte finansiële impak van hierdie brande beloop meer as R180 miljoen.

In Stellenbosch en die omliggende Wynlande is ongeveer 4 000 hektaar, hoofsaaklik in bergagtige wyngebiede, deur vlamme verwoes. Wingerde en boorde is beskadig en verskeie wynkelders is tydelik afgesonder. Gewasse soos wingerd druiwe, asook appel- en peerboorde – veral op hellings – het skade gekry, alhoewel daar geen grootskaalse veeverliese aangemeld is nie. Die totale koste, insluitend die impak op toerisme, word op tussen R30 en R50 miljoen geraam.

In die Overberg-streek, insluitend Caledon en Bredasdorp, het brande sowat 15 000 hektaar verbrand. Droëland-gewasse, heuwelgras en voer infrastruktuur is verwoes, met koringlande wat reeds kwesbaar was ná vorige droogtetoestande. Daar is ook verliese aan kleiner troppe bokke en skape aangemeld. Die geskatte skade in hierdie gebied oorskry R70 miljoen.

Die Cederberg- en Weskus-gebiede het ongeveer 22 000 hektaar se fynbos en bergveld verloor. Benewens skade aan vrugbare grond, is kraglyne en toerisme-infrastruktuur ook geraak. Die ekologiese impak is besonders groot, met grootskaalse fynbosverlies wat langtermyn herstel sal verg. Die totale koste is moeilik om presies te beraam, aangesien die grootste verliese omgewings georiënteerd is.

Droogte in die Wes Kaapse-Streek: ’n Langtermyn-Druk op Produksie

Alhoewel Wes Kaap se totale watervoorsiening relatief stabiel geblyk het in 2025, was die droogte in die plattelandse-gebied toenemende uitdagend vir die boere — veral dié wat afhanklik is van natuurlike weiding vir vee. Volgens weerdata was die gebied 248 mm onder die gemiddelde jaarlikse reënval einde Oktober 2025 — ’n aanduiding van “matige droogte” wat kan vererg indien tendense voortduur. 

Droogte het direk gelei tot:

• Min of geen natuurlike weiding vir vee, wat boere dwing om duur voer en aanvullings aan te koop.
• Stygende koste van produksie, aangesien vee langer voer benodig weens swak gras bedekking.
• Verminderde opbrengste van droëland-gewasse of ’n uitgestelde plantseisoen.

In sommige gevalle het boere in die Wes Kaapse-vlakte nie betekenisvolle reënval sedert September 2024 beleef nie, wat veroorsaak het dat voervoorraad nie natuurlik kon herbou nie. 

Droogtehulp vir Boere: Ondersteuning in ’n Stryd

Een van die organisasies wat dié boere in nood ondersteun het, is die Droogtehulp met Burre Burge. Hierdie nie-winsgewende projek het in 2017 begin en verskaf deurlopend voer en hulpbronne aan boere wat deur die droogte, brande en klimaatsdruk geraak word. Volgens dié organisasie se statistieke en openbare verslae het die Droogtehulp met Burre Burger reeds ’n beduidende impak landwyd gemaak.

Sedert die eerste vrag in Maart 2017 het die organisasie meer as R400 miljoen se hulp aan boere en landbougemeenskappe regoor Suid-Afrika verskaf. Dit sluit meer as 4 100 vragte voer in en noodsaaklike hulpbronne, wat oor miljoene kilometers na afgeleë en swaar geaffekteerde gebiede vervoer is. Deur gereelde uitreike verseker die organisasie ’n volhoubare stroom van hulp, nie net in tradisionele droogtegebiede nie, maar ook in streke wat skielik deur droogte, weiding- of natuurrampe geraak word. Hierdie doelgerigte benadering help om boere se produksievermoë, inkomste en langtermyn-volhoubaarheid te beskerm.

In Desember 2025 het Droogtehulp met Burre Burger ’n doelgerigte beroep op skenkings gedoen om voer aan boere in die Wes-Kaapse gebied, insluitend die Mosselbaai-omgewing, te verskaf. Hierdie inisiatief het egter voortgebou op jare se volgehoue ondersteuning wat die organisasie landwyd aan produsente reeds bied. Deur gereelde voer-uitreike word veevoer, graan, water en ander noodsaaklike hulpbronne direk by boere afgelewer. Voorbeelde hiervan sluit in die ondersteuning aan boere in uiters droë gebiede soos Kenhardt en die Boesmanland, waar hulpvragte met voer en lusern reeds krities was om vee aan die lewe te hou.

Boere wat ondersteuning ontvang het, is hoofsaaklik bygestaan met veevoer soos mielies en lusern, wat onontbeerlik is tydens langdurige droogtes wanneer weiding uitgeput raak. In die Mosselbaai-omgewing is daar spesifiek in Desember 2025 gekoördineerde skenkings gebruik om 50 kg-sakke mielies teen vasgestelde, bekostigbare pryse aan veeboere te verskaf wat deur die onlangse brande geaffekteer  was. Hierdie praktiese ingrypings het produsente gehelp om akute weiding tekorte te oorbrug en hul produksievermoë te behou tydens ’n uiters uitdagende seisoen.

Boerdery se Veerkragtigheid in ’n Veranderende Klimaat

Die Wes Kaapse-brande en droogte-situasie van 2025-26 herinner ons daaraan dat landbou altyd in wisselwerking staan met die klimaat— van hittegolwe én aanhoudende droogte tot veldbrande wat skielik kan uitbreek. Vir boere beteken dit nie net reaksie nie, maar voorbereiding, volhoubaarheid en samewerking.

Hulpprogramme en droë-weer-strategieë gee produsente die middel om nie net te oorleef nie, maar om voort te bou aan veerkragtige boerderystelsel wat gereed is vir die uitdagings van môre se klimaat.

Kontak-inligting vir Droogtehulp-Organisasies

Droogtehulp met Burre Burger NPC

• Tel: +27 82 970 9219
• E-pos: burre@droogtehulp.co.za

Agri SA Disaster Relief Foundation

• Algemene navrae: support@agrisarelief.org
• Algemene telefoon: +27 (0)12 643 3400

Provinsiale Agri-kantore vir meer spesifieke hulp:

• Agri Western Cape: louis@awk.co.za | 021 860 3800
• Agri Eastern Cape: natasja.barkhuizen@agriec.co.za | 041 363 1896
• Agri Gauteng: ceo@agrigauteng.com | 012 643 3458
  (En ander provinsiale kantore beskikbaar op hul webblad.) 

SA for Hope

• Kontakpersoon: Pieter du Plessis – 076 844 6435
• E-pos: saforhope@gmail.com
• Fisiese basis (George): 52 Laing Street, George, 6529 (uitreike en samewerking)

Samewerking wat Boerdery Dra

Droogtehulp met Burre Burger NPC het reeds in vorige droogtes waardevolle hulp verleen deur voer en hulpbronne beskikbaar te stel, insluitend groot hoeveelhede saadaartappels en lusern wat veeboere se druk op weiding en voer aansienlik verlig het. Sulke tydige ingrypings help produsente om kritieke verliese te beperk en produksie voort te sit in uitdagende omstandighede.

Hierdie ondersteuningsnetwerke bied egter veel meer as net fisiese hulp. Deur boere te verbind met landboukundiges en strategiese bestuurs kenners, word produsente beter toegerus om toekomstige droogtes en klimaat-risiko’s te hanteer. In ’n veranderende klimaat beklemtoon hierdie samewerking dat boerdery se veerkragtigheid nie in isolasie gebou word nie, maar deur gedeelde kennis uitruil, volgehoue ondersteuning en ’n gesamentlike verbintenis tot volhoubare landbou.